خاموشی
کرهشمالی
چرا وقتی نامِ کرهی شمالی را میشنویم، پیش از هر چیز یک حکومت در ذهنمان مینشیند، نه یک ملت؟ همهی ما تا امروز دربارهی این شمال و جنوب بسیار شنیدهایم؛ چیزهای گوناگون، خوب و بد، کم و زیاد. اما در این جستار نمیخواهم به خودِ آن روایتها بپردازم، بلکه به جایگاهِ خودمان در برابرِ آنها: به اینکه ما، در مقامِ یک ناظرِ بیرونی، این مردم را چگونه در ذهن نشاندهایم. پرسش این نیست که کرهی شمالی چیست؛ پرسش این است که چرا در تصویری که از آن داریم، جای مردمش خالی است. و این خالیبودن، همانقدر که از آن مردم خبر میدهد، سرانجام از خودِ ما نیز خبر میدهد.
خواندنِ این برگهقرینه
وقتی از بیرون به یک کشورِ بسته مینگریم، آنچه در دست داریم نه خودِ مردمِ آن، که روایتیست گذشته از صافیِ قدرت؛ تصویری که در آن جمعی هست و فردی نیست، و مردم در آن خاموشاند. اما نکتهای هست که بهآسانی از آن میگذریم: هر ناظری، خود، در برابرِ ناظری دیگر ایستاده است. ما که از پشتِ مرز به آن مردم مینگریم و جایشان را در ذهن خالی مییابیم، خودمان برای کسانی بیرون از خودمان همان «آنان» هستیم. و پرسش این است: اگر این روند در گوشهای از این جهان نمود یافته، به چه اعتبار احتمال ندهیم که بر خودِ ما نیز بار شده باشد؟ همان صافی، همان خاموشی، همان قاعده — چه چیز ما را از آن مستثنا میکند؟
خواندنِ این برگههمدستی
آسان است که همهی کاسهکوزهها را سرِ قدرت بشکنیم — همان قدرتی که میانِ ما و دیگران میایستد و روایت را بر ما تحمیل میکند. اما اگر صادق باشیم، این تصویر ناقص است. آن قدرت بهتنهایی کاری از پیش نمیبرد؛ روایت تنها آنگاه مینشیند که کسی آن را بپذیرد. و آن کس ماییم. در واقع این ماییم که با روایتگرانِ خود همراه میشویم — با کسانی که آنچه را خود میخواهند از ما نشان میدهند، نه آنچه را که هستیم. پس خاموشی تنها از بیرون تحمیل نمیشود؛ چیزی در خودِ ما هست که آن را میپذیرد و به آن تن میدهد. پرسش این است: این همراهی از چه جنس است؟ ما دقیقاً کجا و با چه چیز همدست میشویم؟
خواندنِ این برگههیاهو
گمان میکنیم ضدِ خاموشی صداست؛ که هرکس لب بگشاید و روایتی از خود بسازد، از خاموشی رهیده است. اما همیشه چنین نیست. گاه بلندترین صداها خود گونهای خاموشیاند — هیاهویی که در آن، باز هم کسی شنیده نمیشود. سخنِ من بر سرِ همین دام است: دامی که بر سرِ راهِ شکستنِ خاموشی کمین کرده، آنجا که کسی از خاموشی بیرون میآید و بیآنکه بداند، خاموشیِ تازهای میسازد. و شگفت آنکه نخستین کسانی که در این دام میافتند، همان خبرگاناند؛ همانها که کارشان تحلیل است و شوریدن بر خاموشی.
خواندنِ این برگه